Wie gaat de oppositie leiden?

Vrijdag beginnen de definitieve onderhandelingen tussen de diverse oppositiepartijen over samenwerking bij de verkiezingen in mei 2014. Maar een positieve uitkomst is bepaald niet verzekerd. Er is veel frictie en weinig succesvolle praktische samenwerking tussen de socialisten (MSZP) en de groeperingen die Samen 2014 vormen. En op de kernvraag wie de coalitie moet leiden, Attila Mesterházy van de MSZP of Gordon Bajnai van Samen 2014, is fundamentele onenigheid en dat kan makkelijk een breekpunt blijken. Wat betekent dat de verkiezingen verloren zouden zijn voor ze zelfs maar zijn begonnen.

Bajnai (l) en Mesterházy

Bajnai en aanhang erkennen dat de MSZP de grootste en dus zeer belangrijke partij in de coalitie is. De MSZP heeft in elke stad en dorp van het land een organisatie, een partijkantoor, geld en in totaal zo’n 30.000 activisten. Samen 2014 is sterk in Boedapest en heeft daar mogelijk een paar duizend activisten, maar stelt in de rest van het land weinig voor. Desondanks vindt Samen 2014 dat Bajnai de coalitie moet leiden en de nieuwe premier moet worden omdat de oppositie alleen dan die paar honderdduizend zwevende kiezers aan kan trekken die zwaar teleurgesteld zijn in Orbán en Fidesz maar nooit op een door de socialisten geleide oppositie zullen stemmen. Zonder zo’n “bruggenbouwer” is de overwinning van de oppositie onmogelijk, zeggen zij.

Mesterházy bestreed dat vandaag in een gesprek met buitenlandse correspondenten. Hij erkent dat brede samenwerking van de oppositie nodig is om een overwinning te behalen, maar denkt dat dat heel goed kan onder zijn leiding. Wij willen een gezamenlijk programma en een gezamenlijke lijst, waarbij wij ook bereid zijn in tal van kiesdistricten (vooral Boedapest) een kandidaat van Samen 2014 op de eerste plaats te zetten en actief te steunen met onze organisatie, onze activisten en ons geld. Maar waarom zou de veruit kleinste partner de leider moeten leveren? Temeer daar in opinieonderzoeken blijkt dat we beiden ongeveer even populair zijn?

Vooralsnog lijken beide heren hun hakken ferm in het zand te hebben gezet. Bajnai kan (en wil?) niet toegeven, mede omdat hij zich organisatorisch heeft verbonden aan het buitenparlementaire Milla (dat al die demonstraties organiseerde) en aan de linkerfractie die van de groene partij LMP is afgesplitst. In beide groepen zijn sterke antisocialistische tendensen. Mesterházy zegt dat hij het aan zichzelf en zijn achterban niet kan verkopen dat zij, als grootste en best georganiseerde partij, in alles tweede viool zou moeten spelen. Wij gaan ons inzetten voor kun kandidaten, aldus Mesterházy, maar wat is hun concessie aan ons? De suggestie van een derde kandidaat, bijvoorbeeld de burgemeester van de stad Szeged László Botka (socialist, zeer populair en een ervaren en pragmatische bestuurder die heeft bewezen over partijgrenzen heen te kunnen reiken) wees Mesterházy ook categorisch van de hand. Maar wie weet, in een later stadium?

Natuurlijk zijn er ook nog allerlei andere vraagstukken waar ze het eens over moeten worden, maar daar ligt waarschijnlijk meer ruimte voor compromis. Samen 2014 legt bijvoorbeeld veel nadruk op thema’s als democratie, verantwoord economisch beleid en onderwijs en cultuur, terwijl de MSZP de neiging heeft “bread and butter issues” en de corruptieschandalen rond Fidesz meer te benadrukken en dat ook met een zekere dosis populisme te mengen (Mesterházy: we winnen zwevende kiezers alleen als ze ervan overtuigd zijn dat het huidige regiem niet klopt en dat ze met ons een beter leven krijgen). Samen 2014 vindt dat de Fidesz grondwet geamendeerd (en dus deels behouden) kan worden, terwijl de MSZP benadrukt dat er een geheel nieuwe grondwet moet komen op basis van een brede en langdurige discussie in de samenleving en de politiek. Ook de positie van de Democratische Koalitie van ex-premier Ferenc Gyurcsány is een heikel punt (wij willen dat de DK meedoet, aldus Mesterházy, en als Gyurcsány belooft een post op de achtergrond te accepteren, kan dat voor Samen 2014 acceptabel zijn).

De MSZP heeft ook een belangrijke stap gedaan door op voorhand te verklaren dat zij zich zal committeren aan anticorruptie wetgeving die geheel door Transparency International wordt geschreven. Beide groepen zijn het verder vergaand eens over de noodzaak om, na een eventuele verkiezingsoverwinning, serieuze compromissen te sluiten met centrumrechts (met uitsluiting van de harde kern rond Orbán), over het vermijden van een bijltjesdag (wie competent is, kan blijven) en over het belang om je aan de geldende rechtsregels te houden (er zijn legale mogelijkheden om veel van de nieuwe regels die tot doel hebben de macht van Fidesz te verankeren, te omzeilen).

In oktober moeten de onderhandelingen “op de ene of de andere manier” zijn afgesloten, aldus Mesterházy. Het is dus nu of nooit.

Kuif onder water

De overstroming van de Donau – het water is in 500 jaar niet zo hoog geweest – brengt het beste in veel Hongaren naar boven. Vele duizenden vrijwilligers melden zich elke dag weer om zandzakken te vullen en stapelen. Buren staan gezamenlijk te buffelen en helpen elkaar waar nodig. Schoolklassen komen onder leiding van hun leraar in groepen aangelopen om hun schepje bij te dragen. Openbare diensten zoals brandweer, openbare werken, politie, leger enz. werken zich dagenlang volstrekt uit de naad. Het is een klassieker en een cliché, maar het laat zien wat samenwerking – echte samenwerking die vanuit de mensen zelf komt – vermag.

Het is hartverwarmend als je als bewoner van een huis aan de Donau hard aan het werk bent (er moesten zo’n 500 zakken worden gevuld en opgestapeld langs de voorgevel van het huis) en buren spreken je aan of je hulp nodig hebt of 15 scholieren staan opeens bij de berg zand die voor je deur is gestort om te helpen. Niemand vraagt wie je bent, wat je bent en wat je denkt, er is een klus die geklaard moet worden en dat is het. Je mocht wensen dat meer Hongaren in dit politiek verscheurde land die gedachte meenemen.

Natuurlijk doen politici hun best om in dit drama uit te blinken. Met name premier Orbán maakt er een grootse show van en gaat, gekleed in een werkjasje en rubber laarzen, van plek tot plek alsof hij overal persoonlijk de leiding heeft en alles in goede banen leidt. Hij doet maar, hoor je veel Hongaren haast denken, zolang de mensen die het echte werk verzetten maar niets in de weg wordt gelegd.

Tegelijk kom je natuurlijk ook de bekende chaos en misverstanden tegen die bij dit soort geïmproviseerde werkzaamheden horen. De nooddijk die de gemeente in Vác bouwde, houdt 100 m. voor ons huis op en wij, bewoners van de rest van de straat, moesten zelf maar zien wat voor maatregelen we namen, zo was de officiële verordening. Wij begonnen uiteraard te klagen dat we ook zakken, zand en plastic folie wilden zodat we het werk dan in ieder geval zelf konden doen. “Viktor heeft toch op TV gezegd dat iedereen geholpen zou worden,” merkte een buurman met een grijnslach op? De werkopzichters in de straat snapten ook niets van die officiële verordening en al gauw werd er wat geregeld. De eerste dag ging er soms nog een enkel briefje van 5000 forint van hand tot hand om te zorgen dat een bulldozer een paar vrachten zand extra voor een bepaalde deur legde. De dag erna was dat echt niet meer nodig om een hele vrachtwagen met gevulde zandzakken op je stoep te krijgen.

Al dit gedoe zou over anderhalf jaar definitief voorbij moeten zijn. Het toeval wil dat de gemeente Vác eind april te horen kreeg dat er geld komt voor de bouw van een mobiele damwand van 1,8 km lengte, die het hele centrum (ook onze straat) beveiligt. De bouw moet in maart 2014 beginnen, zodat de dijk in november 2014 operationeel is. Een gift van 1,5 miljard forint (5 miljoen euro) van de regering, aldus een publicatie van het Fidesz gemeentebestuur van Vác. De regering? Helemaal niet. De damwand wordt voor 100% (!) door Brussel gefinancierd, u weet wel, die ‘vermaledijde bureaucraten in nette pakken die Hongarije willen koloniseren.’

Verder de afgelopen week:

* Fidesz heeft opnieuw het wetsvoorstel afgestemd om de archieven van de communistische geheime dienst helemaal open te gooien opdat bekend wordt wie er nu eigenlijk allemaal echt als informant hebben gewerkt.

* Een Fidesz parlementariër en viceburgemeester van Boedapest heeft een wetsvoorstel ingediend dat de overheid het recht geeft om private gebouwen te vorderen als de autoriteiten vinden dat ze dat nodig hebben als kantoorruimte of woning van parlementsleden of andere officiële personen. Volgens het wetsvoorstel hoeft de overheid dan niet (!) meer aan te tonen dat het openbare belang hier het private belang overstijgt en zouden rechtbanken niet meer het recht moeten hebben om zo’n besluit op te schorten als de eigenaar van het betreffende pand de inbeslagname via de rechter bestrijdt.

* Het gaat financieel steeds slechter met de links-liberale krant Népszabadság, de grootste oppositiekrant die er nog is. Om de krant een bredere financiële basis te geven, wilden uitgever Ringier en uitgeversbedrijf Springer, die een aantal locale kranten bezit, hun Hongaarse kranten samenvoegen. Dat is inmiddels in allerlei andere landen in Centraal Europa al gebeurd, maar in Hongarije heeft de machtige Fidesz Mediaraad die samenwerking simpelweg verboden. De redactie van Népszabadság voelt niets voor een overname door de socialistische partij MSZP omdat ze onafhankelijk wil zijn, maar de paradox is dat dankzij de Mediaraad zo’n overname wellicht de enige reddingsboei is. Want er is nu eenmaal geen enkele uitgever die jarenlange verliezen wil financieren.

Veerpontland

Nu uit als e-boek, binnenkort ook als paperback:

Veerpontland
De uitholling van de democratie in Hongarije

In dit nieuwe boek, bestemd voor zowel de nieuwkomer als de oude rot in het onderwerp "Hongarije," worden de verschillende ontwikkelingen van de afgelopen drie jaar onder de Fidesz regering van premier Viktor Orbán op een rijtje gezet. Hoe verliep het proces van een open en liberale democratische rechtstaat volgens West-Europees model naar een autoritair geleide, christelijk nationalistische ‘democratuur’ van een meer Oosters type? Het boek behandelt de politiek, de media, de economie, het sociale leven, de kunsten en het onderwijs, de relatie tussen regeringspartij Fidesz en extreemrechts en het ideologische gedachtegoed van de regerende partij, maar ook het beleid van de EU rond “het probleem Hongarije” en de moeizame pogingen van een verdeeld en moreel gehavend democratisch kamp om een modern, democratisch en Europees alternatief voor het regiem te bieden.
Uitgangspunt van het boek zijn de blog berichten van Kuifje in Hongurië die ik tussen oktober 2010 en eind mei 2013 bijna wekelijks heb geschreven. Ik heb het materiaal daarvan per onderwerp opnieuw gerangschikt zodat er een overzichtelijk beeld ontstaat hoe het veranderingsproces zich op elk gebied heeft voltrokken. Ieder hoofdstuk is daarnaast voorzien van een aparte inleiding die de ontwikkeling op het betreffende gebied samenvat en van een aantal kanttekeningen voorziet. Het boek is daarmee handzaam en interessant voor zowel degene die nieuw is in de materie en wel eens wil weten wat er nu precies aan de hand is in dat merkwaardige land, als ook voor degene die het proces al jaren volgt en nog eens wil nalezen hoe het ook allemaal weer precies ging.
De titel van het boek verwijst naar een gedicht van een van de grootste dichters van Hongarije, Endre Ady, die in 1905 over zijn vaderland het gedicht Veerpontland schreef:

Veerpontland, Veerpontland, Veerpontland:
zelfs in zijn stoutste dromen slechts in staat
tussen twee oevers heen en weer te dobberen:
van Oost naar West, maar liefst weer terug.

Als e-boek (310 pagina's, e-Pub en Kindle versie) is het boek te downloaden voor 9,50 Euro, zie onze website  boedapest-op-maat
Vanaf maandag 10 juni kan het boek ook als paperback (ongeveer 15 Euro plus portokosten) worden besteld bij www.amazon.com en over een paar weken eveneens rechtstreeks via ons.

Voetbalsupporters té tolerant

Een groep supporters van de nieuwe Hongaarse voetbalkampioen Győri ETO kwam onder vuur vanwege spandoeken die …. te tolerant en liberaal waren. Stel je voor, een groep supporters van het elftal – waarvan meer dan de helft van de selectie bestaat uit spelers uit meer dan tien landen – hield tijdens de kampioenswedstrijd een spandoek omhoog met de tekst “Veel naties, één team – Bedankt!”

De gewraakte spandoeken en vlaggen

Ook zwaaiden ze niet alleen met Hongaarse vlaggen maar eveneens met vlaggen van de landen waar een deel van hun buitenlandse spelers vandaan kwamen, zoals Slowakije, Servië en Roemenië. En dat kon toch allemaal echt niet,  met dat soort gedrag worden de gevoelens van veel Hongaren gekwetst, zo heette het. De officiële supportersvereniging schreef eerst een openbare excuusbrief waarin dit laakbare gedrag werd geweten aan “een kleine groep” en hief zichzelf vervolgens op. Maar niet nadat ze vergiffenis had gevraagd “van ieder Hongaar en mede supporter, maar vooral van onze Hongaarse Vrienden die buiten de grenzen van Hongarije leven.” In Nederland proberen supportersverenigingen het extremistische gedrag van kleine groepen supporters in toom te houden, hier is het precies andersom. Op zijn minst opvallend, die omgekeerde wereld.

Verder de afgelopen week

* Afgevaardigden van Fidesz maken er geen geheim van dat de nieuwe regels rond de financiering van verkiezingscampagnes ondermeer bedoeld zijn om oppositiebeweging Samen 2014 van Gordon Bajnai dwars te zitten, aldus Internetsite Index. De nieuwe regels bepalen ondermeer dat partijen geen steun mogen ontvangen van grote commerciële bedrijven, anonieme donoren en buitenlandse stichtingen e.d. Samen 2014 krijgt ondermeer geld van een Amerikaanse stichting ter bevordering van de democratie, maar dat mag dus niet. Let wel, Fidesz ontving in 2006 en 2010 veel steun van grote Hongaarse bedrijven en van bijvoorbeeld de Konrad Adenauer Stiftung en de Friedrich Neumann Stiftung. Maar nu de partij de regering is, de publieke media beheerst en zich zwaar heeft ingekocht in de private media, heeft het aan dat soort financiering weinig behoefte meer. Vorige week nog lag er weer een folder in mijn brievenbus waarin uitgebreid de fantastische resultaten van deze regering werden geschetst. Dat was natuurlijk absoluut geen partijpropaganda, maar eerlijke regeringsvoorlichting (op kosten van de belastingbetaler). Ook verder zijn de nieuwe regels op zijn minst discutabel. Zo wordt de overheidssubsidie aan parlementaire partijen in het verkiezingsjaar geheel stopgezet en is er alleen een beperkte subsidie voor de verkiezingskas. Daar heeft “de regering” uiteraard geen last van, maar het kost oppositiepartijen een hoop geld. Voor het geval die overwegen om het geld via sluipwegen te dirigeren, waarschuwt de wet dat er strikte controle op naleving zal zijn en dat geld dat tegen de regels in wordt geworven, in beslag zal worden genomen en zal worden afgetrokken van de verkiezingssubsidie. Dit alles uiteraard ter bevordering van de transparantie en openheid.

* De regering is uiteraard zeer blij met het voornemen van de EU om de speciale procedure op te heffen die nu al jaren bestaat tegen Hongarije wegens het niet nakomen van de 3%-norm voor het begrotingstekort. De EU heeft weinig keus, omdat de regering Orbán de laatste twee jaar dat tekort inderdaad drastisch heeft teruggebracht (zei het op een zeer discutabele manier). De opheffing wordt, zoals te verwachten, door de regering Orbán als een grootse overwinning gevierd en als een bewijs dat haar economisch beleid zeer succesvol is. Hetzelfde gebeurt zodra er ook maar de minste flinter van positief economisch nieuws is, bijvoorbeeld de voorspelling dat er in 2013 wellicht een hele kleine economische groei zal zijn. Maar bij al die opgetogen regeringspropaganda worden steevast twee dingen vergeten. De belofte van Orbán drie jaar geleden was niet een stabilisatie van de werkloosheid en 0,1% of 0,2% groei, maar één miljoen banen erbij en vele procenten groei per jaar. Daar zijn we heel ver vandaan. Sterker nog, de onderliggende tendens is zeer negatief: Hongarije doet het aanzienlijk slechter dan diverse buurlanden in de regio en de investeringen in het land dalen nog steeds, wat weinig goeds voorspelt voor de komende jaren.

* De regering Orbán wil een nieuwe advertentiebelasting invoeren, die geheven zal worden over de advertentie inkomsten van grote mediabedrijven. De belasting dreigt vooral de private zenders RTL en TV-2 zwaar te treffen. Linkse en centrumrechtse critici vrezen dat dat geen toeval is maar alles te maken heeft met het feit dat deze zenders niet onder strikte regeringscontrole staan (zoals de publieke TV). De totale opbrengst van de belasting is in verhouding tot de begrotingsproblemen te verwaarlozen maar voor de betrokken bedrijven is het een zeer zware financiële aanslag en als de belasting doorgaat zullen ze op zijn minst overwegen of ze hun uitzendingen in Hongarije niet beter kunnen stopzetten.

* Twee niet gouvernementele organisaties, anticorruptie waakhond Transparency International (TI) en mensenrechtengroep TASZ, zijn het oneens over de beoordeling van de nieuwe wet op het screenen van hoger overheidspersoneel (zie mijn vorige post, waarin ik de beoordeling van TASZ als uitgangspunt nam). Het is bijvoorbeeld niet waar, aldus een vertegenwoordiger van TI, dat de nieuwe wet allerlei zware controle methodes (afluisteren enz.) toestaat zonder gerechtelijk bevel of gerede aanleiding. TI is het ermee eens dat de nieuwe wet op een aantal punten onjuist en onduidelijk is (met name op de vraag wat er met de vergaarde informatie over betrokkenen gebeurt), maar vindt dat TASZ in haar kritiek verder schromelijk overdrijft.

Orwell in Hongarije?

Nieuwe wetgeving geeft de Hongaarse overheid volmacht om (hooggeplaatste) publieke figuren maar ook hun naaste familieleden af te luisteren, hun brieven te openen, hun e-mails te lezen, hun vuilnis te doorzoeken, hen te schaduwen en filmen, hun privé leven ondersteboven te halen enz., alles zonder gerechtelijk bevel, parlementaire controle of zelfs maar een gerede verdenking van een strafbaar feit. Volgens de regering is de wet nodig om corruptie te bestrijden en de staatsveiligheid te verzekeren, volgens critici gaat de regering (weer eens) veel te ver.

Voorlezen uit "1984" van Orwell

De wet betreft vooralsnog topambtenaren, ambassadeurs, hoge officieren in leger en politie, parlementariërs die op enigerlei wijze bij de staatsveiligheid betrokken zijn, bestuurders van staatsbedrijven e.d. De wet geeft de regering ook het recht om deze lijst uit te breiden als ze dat nodig acht zonder de wet te wijzigen. Tot nu toe kon er slechts eens in de vijf jaar een antecedentenonderzoek tegen overheidsfunctionarissen plaatsvinden – te weinig, zeggen ook mensen van Transparency International – de nieuwe wet maakt vrijwel permanente controle mogelijk, ook van het privéleven van de functionaris. Wie daar geen toestemming voor geeft, krijgt de baan niet. In de vragenlijst die de betrokkenen bij het aanvaarden van hun functie moeten invullen, dienen zij ook informatie te geven over hun privéleven, bijvoorbeeld of ze verhoudingen buiten het huwelijk hebben of hebben gehad (of homoseksueel zijn?).

Het doel is, aldus de wet, om de staatsveiligheid te beschermen door de overheid de mogelijkheid te geven vast te stellen of en in hoeverre mensen chantabel of te corrumperen zijn. De geheime onderzoeken worden uitgevoerd door het Bureau ter Bescherming van de Grondwet afgekort AVH (nee, niet ÁVH zoals de stalinistische geheime dienst in de jaren vijftig heette). Tegen ontslagen die het gevolg zijn van dit soort geheime onderzoeken is geen beroep mogelijk. Officieel was de wet, zoals zo vaak, een privé initiatief van een aantal Fidesz parlementariërs, zodat maatschappelijk consultatie en ruim parlementair overleg kon worden omzeild. Critici zoals de ombudsman, mensenrechtengroepen en een aantal juridische experts hekelen vooral het afluisteren e.d. zonder gerede verdenking en gerechtelijk bevel, de aantasting van het privéleven en het gebrek aan een beroepsmogelijkheid. Bovendien regelt de wet niet wie er al dan niet inzage heeft in de zo verzamelde informatie, wat er precies met die informatie gebeurt, hoe lang die mag worden bewaard enz. Op de dag dat de wet werd aangenomen, las een groep demonstranten voor de deur van het ministerie van binnenlandse zaken urenlang voor uit het boek "1984" van George Orwell.


Verder afgelopen week

* De regering Orbán verkondigt nu met regelmaat trots dat ze, nadat er vanuit Europa veel kritiek kwam op de gedwongen vervroegde pensionering van rechters, ook aan die kritiek tegemoet is gekomen en dus wel degelijk bereid is tot constructief debat. Waar? Half waar. De regering heeft eerst een tijdlang alle kritiek categorisch afgewezen en voldongen feiten geschapen door rechters uit hun post te verwijderen en te vervangen. Maar toen Europa maar bleef zeggen dat dit echt niet kon, kregen de gepensioneerde rechters uiteindelijk na veel trekken en duwen de mogelijkheid terug te keren op hun post. Het praktische resultaat: van de 229 verwijderde rechters komen er in mei 2013 slechts 56 terug op hun oude post, want de rest heeft zo genoeg van al dit gezeik en gezaag aan hun stoelpoten, dat ze kozen voor een vrijwillige afvloeiingsregeling. Wat als je 60+ bent en al weer een dik jaar uit je werkritme, heel goed te begrijpen is. Maar de regering heeft dus wel degelijk wat ze wilde: een 173/229 oftewel 75% successcore bij het afvoeren van toprechters, dat is bepaald niet slecht. Bij de top van justitie is de score nog beter: 82 van de 101 oftewel 81%.

* Hoewel Fidesz steeds weer glashard ontkent dat er bij de toekenning van tabaksvergunningen ook maar iets onoorbaars is gebeurd, geeft Orbán tegelijk toe dat er wat hem betreft niets verkeerd aan is om tabaksvergunningen aan politieke vrienden toe te kennen. In een radio interview over de kwestie zei hij letterlijk: “Ik wil hier duidelijk stellen dat ik nooit diegenen die ons ondersteunen de rug toe zal keren. Waarom zou het fout zijn als ondernemers die onze waarden delen en ook anderszins aan de voorwaarden voldoen deze openbare uitschrijvingen winnen? (…) Onze eigen kiezers, aanhangers en supporters de rug toekeren alleen opdat wij politici dan minder kritiek krijgen, dat zal ik nooit accepteren. We moeten deze kritiek over ons heen laten komen, want als onze aanhangers niet op ons kunnen rekenen, wie dan wel?”

* Het Ludwig Museum in Boedapest is nu al enige weken door een kleine groep kunstenaars bezet. Het is intussen wel open voor publiek. De Fidesz regering heeft, zoals verwacht werd, directeur Barnabás Bencsik na zijn eerste periode van vijf jaar niet herbenoemd maar vervangen door een eigen persoon, kunsthistorica Julia Fabényi. Het gaat de demonstranten niet om de persoon Fábenyi, maar om de manier waarop ook dit weer is verlopen. Bencsik gold als te kritisch, modern, liberaal enz. en moest dus vervangen worden door ‘een van ons want het is nu onze beurt,’ hoewel hij de voorkeurskandidaat was van het museum zelf en van de Ludwig Stichting die de collectie destijds aan Hongarije in bruikleen gaf.

De nationalisatie van de onderwijzers

“Na de scholen worden nu ook de onderwijzers in Hongarije genationaliseerd,” kopte weekblad HVG. De regering Orbán wil het overgrote deel van het onderwijzend personeel verplichten lid te worden van een nieuwe door de overheid op te richten “Hongaarse Pedagogische Kamer,” een soort “Kulturkammer” voor onderwijzend personeel.

Niet alleen de 130.000 leraren en leraressen in de afgelopen januari genationaliseerde scholen, maar ook al het onderwijzend personeel van gemeentelijke kleuterscholen wordt verplicht lid te worden, aldus het wetsvoorstel dat al in september a.s. met het nieuwe schooljaar werkelijkheid moet zijn. Wie lidmaatschap weigert, mag niet werken bij een openbare (kleuter)school. De Kamer wordt het enige overlegorgaan waarmee de regering nog zal praten over de inhoud van het onderwijs. De bestaande Onderwijsraad, waarin allerlei vakorganisaties, bonden en ook ouders zijn vertegenwoordigd, wordt opgeheven. Zoals de staatssecretaris van onderwijs Rózsa Hoffmann zei is het allemaal veel te ingewikkeld om met allerlei verschillende belangenorganisaties te onderhandelen en tot overeenstemming te komen. De Kamer, waarvan de bestuurders door de overheid zullen worden betaald (en benoemd?) en die dus in feite ambtenaren zijn, zal ook een "ethische gedragscode voor het onderwijs" opstellen die alle leden moeten ondertekenen. Wie zich niet aan die code houdt, kan door de Kamer worden gestraft met waarschuwingen, boetes en uiteindelijk uitsluiting van het beroep voor vijf jaar. Wie dat bepaalt en hoe en of daar ook beroep bij een onafhankelijke instantie tegen mogelijk is, is niet duidelijk. De leden van de Kamer mogen bovendien naar buiten toe geen mededingen doen of meningen uiten over het interne functioneren van de Kamer, ook daarop kunnen sancties volgen.

De op een na grootste vakbond van onderwijzend personeel, de PDSZ, verwerpt het idee categorisch. Volgens haar worden de rechten van onderwijzers, inclusief het recht op vrije meningsuiting, op onaanvaardbare wijze aangetast en is het geheel een onverhulde poging om kritische vakbonden (zoals zij zelf) en onderwijzers buiten spel te zetten. De plannen doen denken aan de corporatistische organisaties van bepaalde regiems uit de jaren dertig en aan de verplichte staatsvakbonden van het communisme. Dit alles is deel van “de centralistische en autoritaire benadering van het onderwijs van deze regering”, aldus László Mendrei, voorzitter van de PDSZ.

Verder de afgelopen week:

* De minister van Onderwijs heeft geweigerd de benoeming te bekrachtigen van de nieuwe rector aan de universiteit van Miskolc, die door de senaat van de universiteit tot tweemaal toe was gekozen, en heeft een nieuwe benoemingsprocedure in gang gezet. Eerder blokkeerde de minister al de benoemingen van rectoren in Debrecen en Kecskemét omdat hij de betrokkenen “niet geschikt” achtte en benoemde anderen op die posten. Tot zover de autonomie van de universiteiten: je mag kiezen wie je wilt zolang het maar iemand is die ik wil.
* De Hongaarse regering wijst het zogenaamde Tavares rapport van het Europese Parlement volledig af. In dat rapport wordt geconstateerd dat Hongarije weliswaar formeel tal van democratische regels overeind houdt, maar in de praktijk de Europese democratische waarden op allerlei terreinen ondergraaft. In een reactie zeiden staatssecretaris van buitenlandse zaken Eniko Györi en voorlichter Ferenc Kumin dat het rapport vol zit met feitelijke fouten, Hongarije onterecht kritiseert en niet meer is dan een geregisseerde links-liberale politieke aanval op een succesvolle rechtse regering in Europa (de Portugese Groene politicus Tavares werd en passant ook nog weggezet als “een voormalige communist” en een politicus met een “extreem links verleden,” aantijgingen die allebei onwaar zijn). De regering is dan ook niet van plan om zich iets aan te trekken van de aanbevelingen van de commissie. Het rapport zal in juni of juli in het Europees Parlement besproken worden.
* Ook de Amerikaanse mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch heeft een zeer kritisch rapport uitgebracht over de toestand in Hongarije. De reactie van Györi en Kumin: tja, die organisatie wordt hier in Hongarije geleid door een links-liberale vrouw, Lydia Gall, die altijd al tegen de conservatieve regering was. Zo kun je elke kritiek afdoen. Gall zelf schrijft terecht in het betreffende rapport: “De Hongaarse regering beschuldigt alle critici van vooringenomenheid, kritiek met politieke motieven of feitelijke onjuistheden, maar de waarheid is simpeler: er is diepe bezorgdheid in heel Europa over de rechtsstaat en de situatie van de mensenrechten in het Hongarije van vandaag. Als zelfs je vrienden bezorgd zijn over wat je doet, is het tijd om op te houden met ontkennen en te beginnen met luisteren.”
* De Hongaarse regering heeft een werkgroep ingesteld die ministeries moet bijstaan om sneller te reageren op perspublicaties die volgens haar onjuist of eenzijdig zijn. De werkgroep heeft ook een drietal advocatenbureaus ingehuurd die de regering daarin gaan bijstaan, maar daar mag je volgens een woordvoerder niet de conclusie uit trekken dat er nu meer juridische procedures tegen media op komst zijn. In eerste instantie zullen media een brief ontvangen waarin ze worden gemaand de fouten te corrigeren, zo heet het.
* Enige tientallen eigenaren van tabakswinkels hebben op 15 mei gedemonstreerd voor het parlement. Een vrouw, die al sinds 1991 een zaak heeft en die nu in rook op ziet gaan, kon haar tranen nauwelijks bedwingen. Ik en mijn man leven er van en we hebben ook een personeelslid die al 17 jaar voor ons werkt en die we nu moeten ontslaan, zei ze. Premier Orbán weersprak de kritiek dat vooral Fidesz aanhangers tabaksvergunningen hadden gekregen met de bewering dat ….er ook enkeling met linkse sympathieën tussen de winnaars zit (hoe weet hij dat eigenlijk? …HH). In zijn eigen dorp, Felcsút, is de concessie gegaan naar iemand uit de familie Flier, nauw bevriend met Orbán en ook al bij de grote winnaars van de verdeling van landbouwland.
* Hongarije brengt een speciale postzegel uit ter ere van de Azerbeidzjaanse dictator Heydar Aliyev die dit jaar 90 wordt. Zoals eerder gemeld zijn de banden tussen Hongarije en Azerbeidzjan aanzienlijk verbeterd sinds Hongarije vorig jaar de zogenaamde bijlmoordenaar vrijliet. De regering Orbán hoopt dat Aliyev dit soort vriendelijkheden beantwoordt met geld en/of olie.
* De voetbalclub Felcsut – de club van de premier – is gepromoveerd naar de hoogste voetbaldivisie. Hoewel het dorp Felcsut nog geen 2000 inwoners telt, krijgt de plaatselijke voetbalclub nu al jaren enorme financiële steun van de overheid (in 2012 bijvoorbeeld vijf keer zo veel als Debrecen, de club van de op een na grootste stad van het land). Het nieuwe supermoderne en peperdure stadion van Felcsut, zo ongeveer naast het buitenhuis van Orbán, moet later dit jaar af zijn.

Hoezo euroskeptisch?

Onder de titel “Europa?” verscheen op 11 mei 2013 onderstaand opiniestuk van Zsolt Bayer in de regeringsgezinde krant Magyar Hirlap, waarin de Europese Unie wordt weggezet als een “huichelachtig, leugenachtige, hypocriete en tot op het bot corrupte bende” van “kameraden” die er alleen maar op uit zijn de rechtse regering van Hongarije kapot te maken. Bayer geldt als een vriend en vertrouweling van premier Orbán die opschrijft wat er in leidende Fidesz kringen echt wordt gedacht en gezegd, aan de borreltafel.

Bayer leidde ook de grote pro-regeringsdemo's

Het commentaar is een reactie op twee EU rapporten. Het ene van de EU commissie oordeelt dat Hongarije extra bezuinigingen nodig heeft om vooral komend jaar binnen het toegestane begrotingstekort van 3% te blijven. Het andere is van een commissie onder leiding van de Groene EU parlementariër Tavares en zegt dat in Hongarije de democratie wordt uitgehold. Oordeel zelf.

Bayer: “Al sinds lange tijd was het vaak moeilijk om van de Unie te houden. Vanaf nu is dat onmogelijk. Het is een huichelachtig, leugenachtige, hypocriete en tot op het bot corrupte bende, die aan niemand en in niets ooit verantwoording aflegt en door niemand ooit is gelegitimeerd. "Hongarije doet sinds 2010 elk jaar alles om te voldoen aan het voorgeschreven begrotingstekort. Maar de nutteloze idioten en gewetenloze, dwaze en nietsnuttende pennenlikkers van de Unie voorspellen van jaar tot jaar toch dat het niet zal lukken. De algemene ervaring is: als er een linkse regering aan de macht is, vergist de Unie zich altijd een of twee procent in de negatieve richting, zodat ze een veel kleiner tekort voorspelt dan in werkelijkheid het geval is. En omgekeerd: in tijden van een rechtse regering doet ze hetzelfde, alleen andersom. Kunt u zich dit nog herinneren? "Door politieke druk langs verschillende wegen – inclusief de telefoon van Feri , werd geregeld dat Almunia en zijn medewerkers de mogelijkheid gaven om tot 1 September het convergentieprogramma aan te passen. (…) Almunia weersprak niet dat er vanuit Boedapest dergelijke druk was uitgeoefend. Hij gaf een ontwijkend antwoord op de vraag of hij, toen hij de Hongaarse regering een half jaar uitstel toestond om een nieuw convergentieprogramma voor te bereiden, dat had gedaan uit naam van de socialistische solidariteit en om te bevorderen dat de kiezers niet tijdens de verkiezingscampagne op de hoogte zouden raken van de werkelijke economische en financiële situatie van het land. Het is van belang hier te benadrukken dat de socialisten destijds spraken van een tekort van 4,6%, terwijl dat tekort in werkelijkheid na de verkiezingen meer dan 9% bleek te zijn.” En nu chanteren ze ons: we moeten ofwel nieuwe bezuinigingen introduceren of we zullen ondanks al onze inspanningen in de speciale procedure blijven die geldt voor diegenen die een overmatig begrotingstekort hebben. En dit alles op puur politieke gronden. Dezelfde puur politieke gronden waarop ze wegkeken van alles wat hun kameraden deden. Dus moeten wij nu het geld voor de overheidsinstellingen beperken en moeten wij nu de financiering van overheidsinvesteringen opschorten. We moeten grote werkzaamheden (stadions, het Kossuth Plein) stopzetten waardoor er banen verloren gaan. En terwijl ze deze bezuinigingen oplegt, eist dezelfde Unie tegelijk luid dat de economie moeten groeien en herstellen. Al sinds lange tijd was het vaak moeilijk om van de Unie te houden. Vanaf nu is dat onmogelijk. Het is een huichelachtig, leugenachtige, hypocriete en tot op het bot corrupte bende, die aan niemand en in niets ooit verantwoording aflegt en door niemand ooit is gelegitimeerd. In het van de eerste tot de laatste letter gelogen ontwerpverslag van Tavares wordt bijvoorbeeld van de regering gevraagd verantwoording af te leggenvoor het feit dat er geen brede maatschappelijke overeenstemming aan de nieuwe grondwet ten grondslag ligt. Aha ... En wat voor brede maatschappelijke overeenstemming ligt er dan ten grondslag aan de grondwet van de Unie en het Verdrag van Lissabon, kameraad Tavares? Evenveel als achter jullie, kameraden! Geen enkele!"

Verder deze week:

* De tabakswinkel affaire ettert door. De burgemeester van Székzárd, die aanvankelijk ontkende dat er op een Fidesz partijbijeenkomst was gepraat over wie wel en wie niet een vergunning zou krijgen, heeft inmiddels moeten erkennen dat dit wel het geval was. Er kwam dan ook een geluidsopname van de bijeenkomst tevoorschijn. Hij weigert af te treden. De minister die over de kwestie gaat heeft verder aangekondigd dat mogelijke informatie over het vergunningenproces op zijn vroegst openbaar wordt nadat alle contracten zijn getekend. De ene regeringswoordvoerder suggereerde dat Szekzárd een locaal incident was (maar niemand neemt dat serieus) terwijl een andere verklaarde dat het allemaal een complot is met medewerking van tabaksproducent Philip Morris. Hij droeg daarbij, uiteraard, geen concrete bewijzen aan. * Veel reuring rond het Joodse Wereld Congres en de positie van de regering Orbán tegenover antisemitisme en extreem rechts (Jobbik). Ik heb het hier al vaker benadrukt: Fidesz is geen antisemitische en extreemrechtse partij en de regering Orbán heeft inderdaad allerlei maatregelen genomen die antisemitisme moeten bestrijden en die in dit opzicht positief zijn. Maar tegelijk tolereert de regering ook allerlei figuren met dergelijke opvattingen in eigen Fidesz gelederen (tot in de top aan toe) om daarmee extreemrechtse kiezers aan te trekken, tegelijk is ze er niet vies van met Jobbik samen te werken en tegelijk is Orbán in hoge mate medeverantwoordelijk voor het nationalistische, anti-Europese en intolerante politieke klimaat dat in dit land is ontstaan. Het is die dubbelzinnigheid die bekritiseert wordt. Zie verder vanaf 12 mei: www.scribblesfromhungary.com/
* De Fidesz voorzitter van het parlement heeft twee oppositieleden in het parlement de recordboete opgelegd van Ft 235.000 (euro 950). Ze hadden tijdens een debat over de tabaksaffaire een bord opgehouden met de tekst “Jullie stelen, bedriegen en liegen” en daarmee volgens de voorzitter “de waardigheid van het parlement” aangetast.
* Een rechtbank in de stad Miskolc veroordeelde negen zigeuners tot gevangenisstraffen van 2 ½ tot 4 jaar vanwege “misdaden tegen de Hongaarse natie.” Na verschillende demonstraties van Jobbik – waarbij zoals gewoonlijk met geweld was gedreigd, hadden deze mannen een auto met Jobbik aanhangers met knuppels bewerkt en ook een paar mensen verwond. De verdediging kritiseerde het vonnis: de mannen hadden het recht niet in eigen hand mogen nemen, maar werden wel degelijk bedreigd door racistische groepen.
* Ruim 40% van de gemeentes geeft geen enkele openheid over uitgaven die ze via openbare aanbestedingen doen, zo blijkt uit een onderzoek van Transparency International.