woensdag 6 augustus 2014

Pici Putin



Uit de hele wereld kwamen de afgelopen weken geschokte en geagiteerde reacties op de speech van premier Viktor Orbán in het Roemeense Baile Tusnad (Tusnádfürdő, Königsbad), waar hij elk jaar een zomercongres van Hongaars-Roemeense aanhangers toespreekt. Hier de rede van Kleine Putin (Hongaars: Pici Putin) en een samenvatting van wat reacties.

In zijn speech zwoer Orbán het economisch liberalisme, de liberale democratie en de welzijnsstaat af, viel hij onafhankelijke NGO’s (Amnesty, Transparency International enz.) aan als instrumenten van buitenlandse inmenging en verklaarde hij dat zogenaamde mensenrechtenpolitiek niet thuishoorde in het buitenlandse beleid. Hij schetste als zijn doel dat hij Hongarije, dat natuurlijk lid van de EU moest blijven (het geld moet ergens vandaan komen…HH), wil ombouwen naar een nationalistische, niet-liberale democratie volgens het voorbeeld van landen als Rusland, Turkije, China en Singapore. De volledige tekst van de speech is in een Engelse vertaling te vinden bij de Budapest Beacon, een liberale Hongaarse internetkrant in Amerika.

De speech werd in Amerika al snel opgepakt, onder andere via AP, ABC, Bloomberg en Vox.com. Het Amerikaanse Newsweek betitelde premier Orbán als “Hongarije’s Mussolini,”en de New York Times noemde het een “test voor de Europese Unie” dat nu snel de procedure moet starten om het Hongaarse stemrecht in de EU op te schorten.In de Washington Post reageerde Fareed Zakaria, de man die de term “illiberal democracies” in 1997 uitvond om autoritaire regeringen te omschrijven die zich verscholen achter een façade van formele democratische regels. “Ik had nooit gedacht dat een politieke leider – en nog wel een uit Europa – het als een geuzennaam zou gebruiken.” Hij plaatste Orbán’s rede in het kader van de opkomst van het Putinisme in Europa, waartoe volgens hem ook andere radicaalrechtse politici in de EU zich steeds meer bekennen zoals LePen, Wilders, Farago e.a.  Zakaria vindt dat de VS zich daarom hard moet opstellen tegenover Putin. Zakaria’s commentaar is hier ook te zien en horen bij CNN.

Europese media waren trager in hun reacties (het is vakantietijd, de nieuwe Europese Commissie onder Juncker is nog bezig geformeerd te worden en veel Europese media kennen inmiddels de fratsen en frasen van Pici Putin). Maar ook daar uiteraard de nodige negatieve reacties bij bijvoorbeeld diverse Duitse, Franse en Britse media zoals de Financial Times. Het Centraal-Europese Visegrad Insight noemt vooral “de openheid waarmee hij zijn politieke doelstellingen toegaf overduidelijk schokkend,” al constateerde de schrijver van het stuk terecht dat de losse elementen allemaal al eens eerder door de premier waren gezegd of geschreven en zeker in praktijk gebracht (de inperking van de democratie sinds 2010).

Ook in Hongarije uiteraard zeer veel debat, waarbij aanhangers van de regering probeerden te doen alsof Orbán eigenlijk alleen maar het economische neo-liberalisme de wacht had aangezegd. Daar dacht de oppositie uiteraard heel anders over. Fel was vooral GasparMiklos Tamás, een bekende linkse filosoof, die constateerde dat Orbán nog geen fascist is, maar de speech wel betitelde als “het afscheid van de democratie.”

En dan dit nog:

Persconferentie: Minister Balogh verwijdert de microfoon van het 'kritische'  RTL

zaterdag 26 juli 2014

Duur, duurder, duurst

Een kleinere en efficiëntere regering, dat beloofde Viktor Orbán zijn kiezers plechtig. Nu heeft Hongarije de allergrootste en allerduurste regering sinds 1990. Vermindering van de staatsschuld, dat beloofde Viktor Orbán zijn kiezers plechtig. Nu stijgt de Hongaarse staatsschuld naar de grootste hoogte sinds 1990 terwijl gezondheidszorg en onderwijs desondanks langzaam over de rand van de afgrond glijden.

Hongarije doet het beter?
Premier Orbán beperkte al snel na zijn aantreden het aantal ministeries tot slechts negen, een feit dat werd gevierd als een ware triomf van efficiëntie en zuinigheid. Maar natuurlijk kun je met negen superministeries een land niet besturen en dus groeide in de afgelopen vijf jaar het aantal staatssecretarissen en plaatsvervangende staatssecretarissen gestaag. Inmiddels zijn er, schrik niet, 54 van de eerste soort en maar liefst 98 tot 100 van de tweede (dat laatste getal is onzeker omdat niet helemaal duidelijk is wie wat doet en waarvoor verantwoordelijk is in dit Hongaarse waterhoofd). Dus heeft Hongarije inmiddels de duurste regering uit zijn recente geschiedenis want al die jongens (de regering telt bijna geen vrouwen) verdienen gezamenlijk zeker 1,5 miljard forint per jaar (5 miljoen euro).

Ook verklaarde Orbán herhaaldelijk dat het verminderen van de staatsschuld misschien wel de voornaamste taak van zijn regering was. Inmiddels staat die schuld op het hoogste niveau ooit, rond de 83%, en verwachten analisten dat dat eind van het jaar 85% zal zijn.

Beide verschijnselen zijn geen wonder met een regering die links en rechts bedrijven en maatschappelijke functies nationaliseert en centraliseert omdat ze vindt dat van alles en nog wat weer door de staat gedaan moet worden: nutsbedrijven (water, gas en elektriciteit), banken (de MKB werd deze week overgenomen van de Bayerische Bank), het vervaardigen en drukken van alle schoolboeken, het bouwen van trucks, bussen en treinen, enz. enz. In een land met een cultuur van efficiency en transparantie zijn dat soort stappen al discutabel, in een partijstaat als Orbanistan met een cultuur van corruptie en nepotisme is het desastreus.

Intussen lopen in bijvoorbeeld de gezondheidszorg, waar de laatste jaren alleen maar bezuinigd is, de schulden van ziekenhuizen volstrekt uit de hand. Velen betalen hun rekeningen voor energie, geneesmiddelen en verbandmiddelen niet of op het aller- aller- allerlaatste moment en ze betalen hun artsen en ander personeel ook maar mondjesmaat (of soms gewoon niet). De uitstaande rekeningen van de ziekenhuizen zijn de afgelopen jaren verviervoudigd naar zo'n 65 miljard forint en de wachtlijsten voor zelfs simpele operaties zijn volledig uit hun voegen gegroeid. De berg aan onbetaalde rekeningen van alle semi-overheidsinstellingen  tezamen (naast ziekenhuizen universiteiten, kinderopvang, musea, bibliotheken enz.) is inmiddels tot in totaal 100 miljard forint gegroeid. Veel universiteiten bijvoorbeeld hebben hun budgetten zien inkrimpen met 25 tot 50%. Nu al staan de beste universiteiten van het land op wereldranglijsten niet hoger dan tussen de plaatsen 500 en 1000 (de meeste Nederlandse universiteiten scoren tussen de 40 en de 140), maar de verwachting is dat ze in de nabije toekomst nog verder zullen afglijden.

Zoals de Fidesz slogan luidt: Magyarország jobban teljesít (Hongarije doet het beter).




vrijdag 11 juli 2014

Orbán for president?

De speculaties nemen toe dat Fidesz bezig is de introductie van een (semi-)presidentieel systeem voor te bereiden, waarbij Orbán uiteraard de beoogde kandidaat is om met strakke hand tot 2025 voort te regeren.

Orbán en mensen om hem heen hebben de laatste jaren al herhaaldelijk gezegd dat zo'n systeem in hun ogen de voorkeur verdient omdat je, zeker "in tijden van crisis" veel efficiënter kunt regeren dan in een parlementair systeem waarin iedereen maar mee wil denken en praten. De huidige regeerperiode van Fidesz, die tot 2018 duurt, zou het ideale moment zijn om zo'n systeem ook daadwerkelijk in te voeren,aldus o.a.nieuwssite Index en de blog Hungarian Spectrum (zie hier).
Het scenario ziet er dan ongeveer zo uit. De Fidesz kudde in het parlement wijzigt met haar tweederde meerderheid (op basis van 45% van de stemmen) eenzijdig voor de zoveelste maal de grondwet zodat vanaf 2017,  als de termijn van de huidige ceremoniële president János Áder afloopt,  de president verregaande bevoegdheden krijgt om een premier en kabinet te benoemen en te ontslaan, en hij ook het buitenlands beleid (en defensiezaken) direct onder zijn hoede heeft. Dit alles zo ongeveer zoals regent Horthy tussen 1921 en 1944 de baas was. Die president zou voor 7 tot 9 jaar worden "gekozen" door datzelfde parlement (waarmee de Fidesz "keuze" verzekerd is) en Orbán kan aanblijven tot 2023 of 2025. Dat alles ten behoeve van de continuïteit van beleid en stabiliteit van het land, dat spreekt. Uiteraard zijn er in 2018 nog gewoon parlementaire verkiezingen waarin de bevolking in alle vrijheid kan bepalen welke partijen er in het parlement zitten. Niets aan de hand, toch?
Het zou wel eens geen toeval kunnen zijn dat volgens andere plannen het keizerlijk paleis op de Burchtheuvel in 2017 vrijkomt (de musea die daar nu zitten, moeten verhuizen naar een nieuwe museumwijk bij het Heldenplein) en het niet zo ver daar vandaan gelegen (maar kleinere) paleis waar het Nationale Danstheater is gevestigd - naast het Sándor paleis waar nu de president zijn residentie heeft - is aangewezen als de mogelijke nieuwe vestiging voor het bureau van de premier.

dinsdag 8 juli 2014

Regeringscommissarissen voor Hongaarse universiteiten





De onafhankelijkheid van de Hongaarse universiteiten is op belangrijke punten verder ingeperkt. Een door de regering benoemde “kanselier” houdt voortaan veel nauwer toezicht op de dagelijkse (financiële) gang van zaken en universiteiten kunnen alleen nog door de regering goedgekeurde rectoren benoemen.

De Fidesz meerderheid in het parlement nam afgelopen week nieuwe wetgeving aan waardoor de regering Orbán vanaf september op elke universiteit regeringscommissarissen kan benoemen die financieel toezicht houden. Die commissarissen hebben ook het recht alle beslissingen van het universiteitsbestuur te blokkeren die naar hun mening financieel onverantwoord zijn. Ook mogen universiteiten vanaf nu alleen nog maar rectoren benoemen die zijn voorgedragen door het ministerie en goedgekeurd door de president. Rectoren hoeven bovendien niet meer perse een academische graad te hebben, maar mogen ook personen zijn met een Olympische medaille of een Hongaarse staatsonderscheiding (waarmee de weg wordt vrijgemaakt om bijvoorbeeld Copy-Paste-Paultje  – ex-president, Olympisch schermkampioen en plagiaat-academicus ergens een mooie post als rector te geven).

Deze maatregelen komen bovenop wetgeving van 2012 waarbij de regeringsinvloed in de Nationale Accreditatie Commissie (MAB), het hoogste orgaan in de academische wereld, sterk werd vergroot. De onafhankelijkheid van die commissie werd dusdanig aangetast dat de Europese overkoepelende organisatie die de kwaliteit van het academisch onderwijs moet bewaken (ENQA) het lidmaatschap van die Hongaarse MAB tijdelijk heeft opgeschort in afwachting van een volledig onderzoek. Mocht de MAB echt geschorst worden, dan kan de uiterste consequentie zijn dat in Hongarije verkregen academische diploma’s en titels niet langer in het buitenland geldig zijn.

Verstandig van mijn zoon om in Nederland te gaan studeren.

donderdag 26 juni 2014

Oprotpremies voor zigeuners van Miskolc

Het Fidesz bestuur in de stad Miskolc, gesteund door een meerderheid van de bevolking, probeert de inwoners van een sloppenwijk - merendeels zigeuners - met enige drang de stad uit te werken. De wijk is een vervallen getto geworden en wordt gesloopt. Maar in plaats van de inwoners andere woningen aan te bieden of op een andere manier rehabilitatie- en re-integratieprojecten te starten of aan sociale woningbouw te doen, biedt Miskolc de ruim 400 gezinnen een financiële premie aan ... op voorwaarde dat ze die gebruiken om in een dorp buiten de stad een huis te kopen.

Roma demo: voor een christen-democratische oplossing!
Wie in Miskolc blijft krijgt geen oprotpremie en moet zelf maar zien dat hij een nieuwe woning vindt, wat geen sinecure is in een land waar 98% van de mensen zijn eigen woning bezit en sociale huurwoningen nauwelijks bestaan.Het doel is overduidelijk om van een deel van de zigeunerbevolking af te komen. Maar buurdorpen reageren al even vijandig. Een aantal van hen heeft laten weten dat de zigeuners uit Miskolc niet welkom zijn en dat eenieder die met een oprotpremie van de stad een huis koopt, voor vele jaren uitgesloten wordt van sociale ondersteuning.

Er was eerder deze week wel een demonstratie van het zigeuner zelfbestuur in de stad waarbij het gemeentebestuur symbolisch een rode kaart kreeg. Een aantal van de demonstranten gebruikte zelfs het woord "deportatie,"  wat natuurlijk exact 70 jaar na de deportatie van de joodse bevolking een zeer (te) zware bijklank heeft. Maar je kunt je het gevoel ook voorstellen, temeer daar de regering in Boedapest doet of zijn neus bloedt (dit heeft niets met discriminatie te maken, het is een lokale aangelegenheid), heel veel mensen in Miskolc grif een handtekeningenactie van het gemeentebestuur ter ondersteuning van hun beleid tekenden, en de socialistische partij MSZP in de gemeenteraad niet tegen stemde maar zich onthield (angst tegen de vox populi in te gaan). Maar dit is dus niet de manier om problemen - ook zeer ernstige problemen - van armoede, gebrek aan integratie en discriminatie aan te pakken, integendeel. En wat komt er op de plek van de krottenwijk? Een van Orbán's nieuwe voetbalstadions! Meer details onder andere hier (in het Engels).

Oorlog tussen RTL en regering

De commerciële TV zender RTL blijft kritische reportages uitzenden over de Hongaarse regering van premier Orbán en die slaat terug door de belastinginspectie op RTL af te sturen. Oorlog in medialand.

RTL reportage over het vermogen van Orbán's vader
Natuurlijk had RTL die kritische reportages eigenlijk al jarenlang uit moeten en kunnen zenden. Het is nou niet dat daar geen aanleidingen toe waren en het is tenslotte de natuurlijke functie van de vierde macht om de zittende regering kritisch te benaderen. Maar RTL was bang voor mogelijk (financiële) consequenties want de regering Orbán ziet dat anders: kritische reportages worden opgevat als ongeoorloofde aanvallen die de oppositie ten goede komen.
Maar nu RTL toch financieel hard wordt aangepakt in wat volgens velen een poging is om deze zender in buitenlandse handen te dwingen te verdwijnen of voor een zachte prijs  te verkopen - an offer they can't refuse - lijkt er zich snel een rechtstreekse oorlog te ontwikkelen. Eerder deze week beschuldigde een regeringsgezinde krant de managers van het Hongaarse RTL ervan dat ze zichzelf schandalig hoge bonussen had toegekend ter waarde van 1,4 miljard forint (ruim 4,5 miljoen euro). Maar de krant bleek zich drie nulletjes te hebben vergist, het was een uiterst bescheiden 1,4 miljoen forint.(4.500 euro).
Gisteren opende de regering een aanval via een andere flank: Naar beproefd recept, wordt RTL er nu van beschuldigd dat ze via een constructie van schijntransacties haar inkomen kunstmatig verlaagt en zo de betaling van grote sommen belastinggeld omzeilt. Daarom wordt de belastinginspectie op RTL afgestuurd om alle boeken te controleren. De zender verwerpt de beschuldigingen en noemt dit alles een nieuwe aanval van de regering Orbán op een onafhankelijke pers. Mer details (in het Engels) zijn hier en hier te vinden.

zaterdag 21 juni 2014

Aanval op kritische NGOs gaat door

Een reeks onafhankelijke NGO's verzetten zich tegen pogingen van de Hongaarse regering om hun financiële boekhouding te controleren. Sommigen weigeren medewerking, anderen overhandigen de verlangde documenten onder protest omdat ze vinden dat de controles ongrondwettelijk zijn.
Het begon allemaal een paar maanden terug met de klacht van János Lázár (foto), de man die de leiding heeft van het bureau van premier Orbán, dat Noorwegen stichtingen en comités subsidieerde die kritisch waren tegen de regering. De Noren verzetten zich tegen inmenging van de Hongaarse regering in hun subsidiebeleid maar nu probeert Lázár ook de betreffende stichtingen en comités zelf aan te pakken door het Nationale Controle Bureau (KEHI) op hen af te sturen. Een paar weken terug deed de KEHI een inval bij een paar organisaties en nam administratie in beslag. Nu hebben een reeks andere organisaties bericht van de KEHI gehad dat die ook hun financiële boekhouding betreffende de Noorse subsidies opeist. Een paar van hen, daaronder anti-corruptie website Átlátszó. hu en het moderne theatergezelschap (!) Krétakör, hebben geweigerd, Anderen hebben besloten de betreffende documenten onder protest te overhandigen omdat ze bang zijn anders hun belastingnummer kwijt te raken en helemaal niet meer te kunnen functioneren. Zie voor meer info in het Engels hier.